Autorijles in een zandbak

Dakar is druk. Eén en al file. Chaos! Dakar in of uit geraken, kost zomaar een uur. Of twee. Een uitdaging voor iedereen die van de ene een wijk naar een andere moet. En zeker ook voor rijscholen. Ook de verkeerschaos zelf is een uitdaging. Er schijnen verkeersregels te gelden, maar of vrijwel niemand kent ze, of de grote meerderheid van bestuurders negeert ze. Daarom zijn rijlessen op een groot busstation annex -parkeerterrein. Heel veel bussen, heel veel uitlaatgassen en stof en heel veel buspassagiers, met soms heel veel bagage, die van de ene op de andere bus willen (over)stappen. In een stoffige en stinkende, relatief overzichtelijke, maar evenzogoed chaotische zandbak. Want buiten de autosnelwegen, grote doorgaande routes, hoofdwegen en rotondes en chique boulevards in rijke wijken geen asfalt in deze stad…

Ibrahim wilde heel graag een rijbewijs. In Senegal en zeker ook in Nederland. De eerste jaren dat hij in Nederland verbleef en veel exposeerde op festivalmarkten was ik chauffeur. Dat was af en toe een tikkie veel naast fulltime opdrachten; ik had niet altijd zin en/of puf. Het leek ons slim dat hij in Dakar rijlessen zou nemen. Zo dachten wij ons veel geld te kunnen besparen in Nederland. Rijlessen zijn in Dakar een stuk voordeliger dan in Nederland. Theorie-examens en praktijkexamens idem dito.

Na 4 rijlessen downtown Dakar mocht Ibrahim al examen doen. Eerst theorie en dan afrijden. Het theorie-examen bestond uit twee vragen. Ibrahim had één fout. Dus 50% goed! Hij mocht afrijden. Net als de rijlessen was het praktijkexamen op het busstation. In de zandbak. Met vlag en wimpel geslaagd, althans voor het onderdeel bijzondere verrichtingen. Hij kon erg goed achteruit inparkeren, want dat had hij tijdens zijn 4 rijlessen goed geoefend. Rijden niet. Sterker nog: hij had nooit buiten het busstation gereden. En nooit harder dan 20 km/uur. En nooit een hellingproef. En nooit op een snelweg. Maar wel in één keer geslaagd!

Examenstress

Eenmaal in Nederland begon hij direct na het inburgeringsexamen dus toch gewoon bij het begin. Met een duur lespakket. Parallel aan rijlessen volgde hij theorielessen. Moeilijk! Zoveel regeltjes! En zulke slecht geschreven en daardoor véél te ingewikkelde boeken!

De examenvragen bij het CBR zijn ondoenlijk complex. Voor Nederlanders op MAVO/VMBO-niveau, voor laaggeletterden, voor dyslectici, voor anderstaligen, laat staan voor een Franstalige niet-lezer. Maar het CBR heeft zo zijn redenen om de examens zo complex te maken. Officieel om fraude te voorkomen. Want stel je voor dat iemand die examen heeft gedaan de vragen doorspeelt aan een ander! Zelfs de door ons ingehuurde officiële/beëdigde en door het CBR erkende tolk met een speciaal CBR-pasje kreeg het niet geregeld driedubbele ontkenningen in ellenlange zinnen, met ik weet niet hoeveel tangconstructies en bijzinnen waarvan ik als tekstschrijver weet dat het een tekst schier onleesbaar maakt, adequaat naar het Frans te vertalen. De beëdigde dame-met-CBR-pasje verexcuseerde zich na deze dure mislukking voor de verwarrende vertaling.

Bandenspanning

Los van de veel te complexe taal van CBR-theorie-examens heb ik grote twijfels hoe een groot deel van de verplichte theorie bijdraagt aan de verkeersveiligheid. Denkt men oprecht dat iemand beter rijdt als degene uit zijn hoofd weet wat de minimale profieldiepte van banden is, hoeveel bar de luchtdruk van een autoband moet zijn en dat je met het raam open meer benzine verstookt dan met de ramen dicht? Zou het CBR niet weten dat je dergelijke feitjes vrij eenvoudig even aan het internet kunt vragen? Overigens: hoe moet je dat opmeten, de profieldiepte van je banden? En hoe vaak word je als bestuurder geacht om zulks te controleren? Hadden we daar de APK niet voor? Maar dit terzijde.

12 keer is scheepsrecht!

Om een lang verhaal kort te maken: voordat Ibrahim uiteindelijk zijn theorie-examen haalde, was hij al 11 keer gezakt. En ruim 1.000 euro armer vanwege examens met extra tijd, met een tolk, mondeling in plaats van schriftelijk… Na elke zakking, zakte hem de moed verder in zijn schoenen. Maar de 12e keer was het bingo!

Voorsorteren

De praktijk ging beter, maar het kostte veel tijd om te wennen aan alle verkeersregels. En wie de straten Dakar gewoon is, moet hier echt even wennen aan de regel dat je je rijbaan moet volgen, tussen de al dan niet doorgetrokken witte strepen moet blijven en op tijd moet voorsorteren. En voor wie is groot geworden met het idee dat zeker in het verkeer het recht van de sterkste geldt, zijn voorrangsregels sowieso zowat buitenaards. En als je je die regels eenmaal eigen hebt gemaakt, is ritsen op een versmallende snelweg in Nederland verwarrend. Want daar lijkt ineens toch het recht van de sterkste te gelden. Om van de Haagse Schilderswijk nog maar te zwijgen…

Maar: eind goed al goed. Europees rijbewijs op zak, handig busje-met-parkeervergunning voor de deur en Google Maps geïnstalleerd op de smartphone. Inmiddels is Nederland zelfs te klein voor deze kleine ondernemer.

@Loïs Diallo: 18 september 2023

Deel het artikel

Volg mij op

Laat een reactie achter

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Lees alle blogs