Senegal, een tot voor kort stabiele democratie in de penarie – deel 2

Over de arrestatie en veroordeling van Sonko

In het tot pak ‘m beet 2012 zo stabiele Senegal, de ‘meest stabiele democratie van het Afrikaanse continent’, is 1 juni 2023 de bom gebarsten. De Senegalese oppositieleider Sonko werd veroordeeld tot 2 jaar gevangenis. Wegens het ‘corrumperen van de jeugd’, een subsidiaire aanklacht naast die van verkrachting. Voor die vermeende verkrachting is Sonko vrijgesproken. Saillant detail: Sonko is niet gearresteerd. Volgens de advocaten van Sonko omdat de autoriteiten willen voorkomen dat zijn arrestatie chaos in het land veroorzaakt. Die angst is niet ongegrond; de chaos is inmiddels een feit.

Het Senegalese OM vervolgt Sonko sinds 2020-2021 voor meervoudige verkrachting onder bedreiging van een vuurwapen van een medewerker van een massagesalon. Het dossier schijnt duizenden pagina’s dik te zijn, waarschijnlijk omdat er geen concreet bewijs is. De procureur baseert zich uitsluitend op een verklaring van het vermeende slachtoffer, waarover de oppositie stelt te kunnen bewijzen dat president Macky Sall haar heeft betaald om Sonko te beschuldigen. Feit is dat de rechter de verkrachting niet bewezen heeft verklaard.

Sonko’s verdediging meent bovendien dat het proces-verbaal niet rechtsgeldig is, want na uitreiking aangepast. En dat de zaak ook stinkt, omdat er een ondeugdelijke laboratoriumuitslag van een spermamonster in het dossier zit. Ondeugdelijk omdat de gynaecoloog een spermamonster niet-verzegeld naar het lab heeft verstuurd, waardoor niet vaststaat van wie of waar dit monster feitelijk is.

Subsidiare eis: ‘corrumpering van de jeugd’

De procureur eiste in mei dit jaar 10 jaar wegens verkrachting, dan wel 5 jaar wegens “corrumpering van de jeugd”. Meer precies: als de procureur de verkrachting niet bewezen krijgt, dan graag gevangenisstraf vanwege ‘het aanmoedigen van de losbandigheid bij een persoon onder de 21 jaar’. Die subsidiaire aanklacht en eis kwamen tijdens het slotpleidooi van de procureur uit de lucht vallen. Sonko’s advocaten werden met deze eis verrast en konden zich niet voorbereiden op de verdediging tegen deze aantijging, of alleen maar opzoeken in het wetboek van strafrecht of dit vergrijp wel ergens wordt genoemd.
Hoe dan ook lijkt me aanmoedigen van losbandigheid helemaal niet te bewijzen. Maar de rechter slikte het.

Dat een president aanstuurt op een willekeurige veroordeling is al erg genoeg. Maar met dat justitie en rechterlijke macht hem daarin volgen, valt Senegal als rechtstaat vies door de mand. Die democratische rechtstaat brokkelde rap af sinds 2012, toen Macky Sall werd verkozen tot president. En is nu niet meer.

Machtspolitiek van Macky Sall

President Sall maakt oppositie voeren in Senegal steeds moeilijker. Sall ziet in de extreem populaire oppositiepoliticus een grote concurrent, maar is vooral bang ter verantwoording te worden geroepen als hij de verkiezingen verliest van Sonko. Sall is in 2012 gekozen om zijn corrupte voorganger (Wade) voor de rechter te brengen, maar eenmaal president bleek hij dubbel zo corrupt en een machtswellusteling bovendien. En Wade liet hij lopen.
Zie ook mijn blog Senegal, een stabiele democratie in de penarie – deel 1.

Sall speelt oppositie in de kaart

Salls machtspolitiek maakt de oppositie breed en sterk. En Sonko, die belooft de corruptie en zelfverrijking door Sall en de zijnen aan te pakken, steeds populairder. Feitelijk is de halve overheid als de dood, want Sonko heeft als belastingadviseur heel veel belastingontduiking blootgelegd en aangekaart. Klokkenluider Sonko is (vanzelfsprekend in zo’n systeem) ontslagen en tegen wil en dank de politiek ingegaan. Als presidentskandidaat belooft hij daarnaast de werkloosheid aan te pakken en als panafrikanist wil hij af van de aanhoudende afhankelijkheid van oud-kolonisator Frankrijk. Zo wil hij de CFA, de munt die Frankrijk haar voormalige kolonies in Afrika oplegde, afschaffen. Het spreekt voor zich dat hij daardoor niet erg geliefd is bij Macron c.s.

Daarom wordt Sonko het leven van alle kanten zuur gemaakt. En kijkt het Westen de andere kant op. Sonko’s rechten worden regelmatig ingeperkt en hij is zijn leven niet zeker. Demonstraties worden handhandig neergeslagen of op voorhand verboden. Veel partijleden zitten vast. Veel vermeende aanhangers zitten vast. Volgens Amnesty zitten er ook journalisten vast:

De Senegalese autoriteiten intensiveren de repressie in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2024 door hard op te treden tegen de mensenrechten, de maatschappelijke ruimte in te perken, protesten te verbieden en een journalist en oppositieleden vast te houden. “In plaats van de vrijheden aan banden te leggen, moeten de autoriteiten de mensenrechten respecteren, een einde maken aan buitensporig gebruik van geweld tijdens protesten, de media toestaan ​​verslag uit te brengen over de demonstraties, stoppen met het willekeurig vasthouden van journalisten en leden van de oppositie, en het recht op vrijheid van meningsuiting en vrijheid van meningsuiting eerbiedigen. vreedzame vergadering. Deze trend van repressie moet nu stoppen om de spanningen te de-escaleren.”

Bron: Amnesty International West- en Centraal-Afrika d.d. 17 maart 2023

Het recht zal zegenvieren – hoop ik

Sonko’s advocaten zijn nu woedend over deze in hun ogen schandalige beslissing van de Senegalese rechter. Zij zien de uitspraak als “de ondergang van de rechtvaardigheid”. Volgens hen is de beslissing juridisch niet houdbaar en ongegrond. Zij zeggen dan ook niet op te geven tot Sonko volledig is vrijgesproken. Maar ook zij worden veel gedwarsboomd door de autoriteiten.

Het lijkt erop dat de veroordeling Sonko onverkiesbaar maakt voor de presidentsverkiezingen in 2024. Hetgeen volgens Sonko c.s. de bedoeling is van alle aantijgingen aan zijn adres.

Maar er zijn dus nog veel onzekerheden en onduidelijkheden over Sonko’s lot tot aan februari 2024. En zolang zijn veroordeling blijft staan en Salls machtspolitiek voortduurt, zullen zijn aanhangers protesteren.

De coalitie van oppositiepartijen riep 2 juni op tot Salls afgetreden – en tot die tijd verzet. Ook in de diaspora.

“De coalitie Yewwi Askan Wi beschuldigt president Macky Sall van hoogverraad en eist zijn onmiddellijke ontslag. De coalitie roept het Senegalese volk op om gemobiliseerd te blijven en zich intens en volgens de grondwet te verzetten, overal in het land en de diaspora, om de rechten en vrijheden van onze burgers, de nationale eenheid en de Senegalese democratie te beschermen.”

Vandaag, 2 juni, heeft de minister van Binnenlandse Zaken in zijn wijsheid besloten “de toegang tot sociale netwerken te beperken”. Lees: totaal te blokkeren. Met als rechtvaardiging: “de verspreiding van haatdragende en subversieve berichten te voorkomen”. Te laat.

Senegal in de Nederlandse media

Donderdagavond 1 juni 2023 haalde Senegal het NOS-journaal van 22 uur. In het ochtendjournaal van 2 juni een vrij ongenuanceerd vaag aftrekseltje, waarbij de nieuwslezers Sonko consequent uitspraken als Sanko. Geen idee waarom.

In aanloop naar 1 juni, de langverwachte uitspraak in Sonko’s zaak, berichtten de Nederlandse kranten mondjesmaat over de onrust en de onderdrukking door Sall. Dat zal heer Sall ongetwijfeld erg gewaardeerd hebben. Nu er doden zijn gevallen, bericht de Volkskrant alsnog. Trouw en NRC berichtten al eerder.

Een overzicht tot nu (3 juni) toe:

Volkskrant – eerste relevante bericht d.d. 1 juni 2023


Trouw (Hugo Boogaerdt resp. Joris Belgers)


NRC Buitenland (Eva Oude Elferink)


Bureau Buitenland op NPO radio 1 (Aida Grovestins, correspondent in West-Afrika)


Nu.nl

@Loïs Diallo: 2 juni 2023

Deel het artikel

Volg mij op

Laat een reactie achter

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Lees alle blogs